«Νοητική υστέρηση είναι μια δυσκολία που χαρακτηρίζεται από σημαντικούς περιορισμούς στη νοητική λειτουργικότητα και στην προσαρμοστική συμπεριφορά όπως αυτοί εκφράζονται στις αντιληπτικές, κοινωνικές και πρακτικές δεξιότητες. Αυτή η δυσκολία εκδηλώνεται πριν από την ηλικία των 18 χρόνων» (Luckasson et al., 1992, σ. 8).
Με βάση τον παραπάνω ορισμό, προκύπτει ότι τρία είναι τα βασικά κριτήρια τα οποία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στη διάγνωση της νοητικής υστέρησης.
α. Το κριτήριο της ηλικίας το οποίο συνδέεται με την αναπτυξιακή περίοδο του παιδιού δηλαδή η νοητική υστέρηση εκδηλώνεται πριν από την ηλικία των 18 χρόνων.
β. Το κριτήριο του περιορισμού στη νοητική (γνωστική) λειτουργικότητα ταυτίζεται με την επίδοση του παιδιού η οποία βρίσκεται περίπου δύο ή περισσότερες τυπικές αποκλίσεις κάτω του μέσου όρου σε μια σταθμισμένη κλίμακα νοημοσύνης.
γ. Το κριτήριο του περιορισμού στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων προσαρμογής αναφέρεται στην επίδοση του παιδιού που βρίσκεται τουλάχιστον δύο τυπικές αποκλίσεις κάτω του μέσου όρου σε μια σταθμισμένη κλίμακα μέτρησης των αντιληπτικών, κοινωνικών ή πρακτικών του δεξιοτήτων.
Σύμφωνα με το DSM-IV, για να δοθεί η διάγνωση της νοητικής υστέρησης πρέπει ο δείκτης νοημοσύνης του παιδιού (I.Q.) να είναι περίπου ίσος ή μικρότερος του 70, η έναρξη
των δυσκολιών να εντοπίζεται πριν από την ηλικία των 18 και να υπάρχει έκπτωση της λειτουργικότητας του ατόμου σε τουλάχιστον δύο από τους παρακάτω τομείς:

• επικοινωνία,
• αυτοεξυπηρέτηση,
• διαβίωση στο σπίτι,
• κοινωνικές δεξιότητες,
• αυτονομία,
• λειτουργικές σχολικές δεξιότητες,
• εργασία,
• ελεύθερος χρόνος,
• υγεία και
• ασφάλεια.

Πρόκειται για μια αποκλίνουσα διαταραχή, η οποία συμπεριλαμβάνει πολλές ετερόκλιτες παθολογικές περιπτώσεις, ανάλογα με την αιτιολογία, το δείκτη νοημοσύνης, την προσαρμοστική συμπεριφορά, το βαθμό σοβαρότητας καθώς και με το αν συνοδεύεται και από άλλες συνυπάρχουσες δυσκολίες.

Αναφορικά με τα αίτια στα οποία οφείλεται η εκδήλωσή της Ν.Υ., αν και σε μεγάλο ποσοστό δεν είναι γνωστά, αυτά είναι είτε προγεννητικά, όπως είναι οι κληρονομικοί παράγοντες, οι ανωμαλίες στον μεταβολισμό της εγκύου, οι χρωμοσωμικές ανωμαλίες, διάφορες ασθένειες, ασυμβατότητα ανάμεσα στο Rhesus της μητέρας και του παιδιού, χρήση αλκοόλ κατά τη διάρκεια της κύησης, δηλητηριάσεις από μόλυβδο, κ.ά., (Κρασανάκης, 1989, στο Παπουτσάκη, 2007 · Χαρίτου, 2005), είτε περιγεννητικά, όπως ο πρόωρος τοκετός, η παρατεταμένη κύηση, οι τραυματισμοί στο κεφάλι κατά τον τοκετό, κ.ά. (Βασιλείου, 1998, στο Παπουτσάκη, 2007), είτε μεταγεννητικά, όπως είναι οι μολυσματικές ασθένειες, ο υποσιτισμός του εμβρύου, οι δυσμενείς περιβαλλοντικοί παράγοντες, οι αναπτυξιακές διαταραχές, οι διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές, κ.ά.

Σημαντικό είναι να αναφερθεί ότι η νοητική υστέρηση μπορεί να συνυπάρχει με άλλα προβλήματα, ιατρικά ή συναισθηματικά, ψυχικά, όπως δυσκολία στην όραση,
ακοή ή τον λόγο, διάσπαση προσοχής, άγχος, κατάθλιψη κτλ. Όλα αυτά τα προβλήματα μειώνουν τις δυνατότητες του ατόμου και περιορίζουν την ανάπτυξη

του.
Η εκπαίδευση των παιδιών και νέων οφείλει να προσανατολίζεται βασικά προς τις γενικές εκπαιδευτικές ανάγκες, αξίες και κανόνες. Ο ειδικός χαρακτήρας της εκπαιδευτικής παρέμβασης οφείλει να προσανατολίζεται στις ιδιαίτερες εξατομικευμένες ανάγκες και δυνατότητες, όπως επίσης και στις κοινωνικές συνθήκες και απαιτήσεις με στόχο αφενός, την ανάπτυξη των δυνατοτήτων του παιδιού στο μέγιστο δυνατό βαθμό, και αφετέρου τη βελτίωση της κοινής συμβίωσης.

Υπό το παραπάνω πλαίσιο εφαρμόζονται προγράμματα παρέμβασης και χρησιμοποιούνται συγκεκριμένες μεθοδολογικές τεχνικές εκπαίδευσης και διδασκαλίας, ανάλογα με την κάθε περίπτωση παιδιού. Επίσης, κάθε παιδί μπορεί να χρήζει παροχής κάποιων ειδικών υπηρεσιών όπως:

• Συμβουλευτικές υπηρεσίες,
• Ιατρικές υπηρεσίες,
• Εργοθεραπεία,
• Λογοθεραπεία,
• Φυσικοθεραπεία,
• Ειδική διαπαιδαγώγηση.
• Ψυχολογική υποστήριξη, κ.λπ

Η έγκαιρη και έγκυρη παρέμβαση κρίνεται πολύ σημαντική για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του παιδιού με νοητική αναπηρία.

Το άρθρο Τι είναι η Νοητική υστέρηση και πως αντιμετωπίζεται εμφανίστηκε πρώτα στο Αγκαλιά Θεραπειών - Λογοθεραπεία - Εργοθεραπεία - Αγρίνιο.

Το συγκεκριμένο σύνδρομο συνήθως είναι  αρκετά εμφανές,  καθώς περιλαμβάνει ένα σύνολο χαρακτηριστικών, τα οποία υπάρχουν εκ γενετής στο άτομο και αφορούν παρεκκλίσεις στη σωματική διάπλαση, στη νοητική ανάπτυξη και την ψυχοκοινωνική του εξέλιξη. Υπάρχουν ορισμένα διακριτά χαρακτηριστικά γνωρίσματα, τα οποία αφορούν την εξωτερική εμφάνιση του ατόμου.

Τα χαρακτηριστικά αυτά συνοψίζονται ως ακολούθως:

• Στρογγυλό πρόσωπο με επίπεδο προφίλ και μικρά χαρακτηριστικά προσώπου (μύτη, στόμα, αυτιά και μάτια).
• Γλώσσα που  προεξέχει.
• Μάτια αμυγδαλωτά.
• Λευκές κηλίδες στην ίριδα των ματιών.
• Κοντό λαιμό και μικρό κεφάλι (βραχυκεφαλία).
• Μία αντί για δύο πτυχές στις παλάμες.
• Κοντά δάχτυλα και κλινοδακτυλία.
• Μικρά πόδια και μεγαλύτερο από το κανονικό διάστημα μεταξύ του μεγάλου και του δεύτερου δακτύλου (https://www.kogeorgos.gr/)

Τα βασικά στοιχεία της κλινικής εικόνας  ενός ατόμου με σύνδρομο Down είναι:

• Νοητική υστέρηση
• Μυϊκή υποτονία
• Χαλαρές αρθρώσεις
• Διαταραχές όρασης
• Διαταραχές λεπτής και αδρής κινητικότητας
• Δυσκολίες στην κατανόηση των εννοιών
• Περιορισμένος χρόνος συγκέντρωσης της προσοχής
• Προβλήματα άρθρωσης και φωνολογίας
• Δυσκολίες στην ακουστική επεξεργασία των πληροφοριών, φτωχή ακουστική μνήμη, κ.ά. ( https://www.specialtherapys.com).

• Αναφορικά με τη διάγνωση το  σύνδρομο Down στην πλειονότητα των περιπτώσεων,  μπορεί να διαγνωστεί, ή τουλάχιστον να υπάρξει ένδειξή του κατά τον προγεννητικό έλεγχομε τη βοήθεια συγκεκριμένων αιματολογικών και απεικονιστικών εξετάσεων.

Στα άτομα με σύνδρομο Down παρατηρείται πιο αργή σωματική και νοητική ανάπτυξη συγκριτικά με τα τυπικώς αναπτυσσόμενα άτομα.

Παρουσιάζουν συνήθως μέτρια ή βαριά, νοητική υστέρηση και ως εκ τούτου μαθησιακές δυσκολίες.  Όμως, έχει καταδειχθεί ερευνητικά, ότι με την έγκαιρη και έγκυρη παρέμβαση, την κατάλληλη εκπαίδευση, την αποδοχή και την αγάπη του οικογενειακού περιβάλλοντος και του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος, τα άτομα αυτά  μπορούν να αναπτύξουν το ανώτατο δυναμικό τους και να εξελιχθούν τόσο, έτσι ώστε   να γίνουν ενεργά μέλη του  κοινωνικού συνόλου.

Συμπερασματικά, η εκπαίδευση και η κατάλληλη υποστήριξη μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα της ζωής των ατόμων με σύνδρομο  Down, παρά τους γενετικούς περιορισμούς που υπάρχουν.

Ας διασφαλίσουμε στο μέγιστο δυνατό βαθμό, ως κοινωνία τα βασικά δικαιώματα των ατόμων με σύνδρομο Down, δηλαδή το δικαίωμα στην  ποιοτική ζωή, στην υγεία, στην εκπαίδευση, αλλά και στην εργασία.

Το άρθρο Τι είναι το Σύνδρομο Down εμφανίστηκε πρώτα στο Αγκαλιά Θεραπειών - Λογοθεραπεία - Εργοθεραπεία - Αγρίνιο.

Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι ένας γενικός όρος που αναφέρεται σε μία ανομοιογενή ομάδα διαταραχών, σχετικών με την ομιλία, τη γλώσσα, την ανάγνωση, τη γραφή, την αριθμητική ή οποιαδήποτε άλλο σχολικό αντικείμενο.

Τί πρέπει να ξέρω:

• Είναι εγγενείς στο άτομο
• Αφορούν κάποια δυσκολία του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος
• ΔΕΝ είναι αποτέλεσμα Νοητικής Καθυστέρησης ή φύλου ή εθνικότητας ή μορφωτικού επιπέδου των γονέων
• Οφείλονται σε παράγοντες «μέσα στο ίδιο το παιδί»
• Ανιχνεύονται στην προσχολική ηλικία
• Μπορούν να αντιμετωπιστούν με έγκαιρη διάγνωση και εξατομικευμένη παρέμβαση

Πρώιμες ενδείξεις:

Βρεφική ηλικία:

• Ο ρυθμός θηλασμού (ταχύς, βραδύς, άρρυθμος)
• Αναπνευστικές δυσχέρειες
• Συχνότητα κλάματος (υψηλή, πολύ χαμηλή)

Προσχολική ηλικία:

• Δυσκολίες ανάγνωσης σχημάτων, χρωμάτων, μεγεθών
• Δυσκολίες σύγκρισης, ταξινόμησης, σειροθέτησης
• Δυσκολίες εκτέλεσης οδηγιών
• Δυσκολίες τήρησης καθημερινών δραστηριοτήτων
• Δυσκολίες άρθρωσης, διάκρισης φωνημάτων, εκμάθησης νέων λέξεων ή κατανόησής τους και ολοκλήρωσης προτάσεων
• Δυσκολίες στον κινητικό τομέα (συντονισμός δεξί-αριστερό, αδρή ή λεπτή κινητικότητα)
• Δυσκολίες στον κοινωνικό-συναισθηματικό τομέα (προσαρμογή, συγκέντρωση, εκδήλωση συναισθημάτων ή αναγκών, δημιουργία διαπροσωπικών σχέσεων, άγχος, υπερευαισθησία στην αποτυχία ή των κριτική)

Προτάσεις για γονείς:

• Συνεχείς οδηγίες στο παιδί
• Περισσότερος χρόνος
• Λίγες και μικρές εργασίες
• Συνεχής ενίσχυση και ανατροφοδότηση
• Μικρά και συχνά διαλείμματα
• Αποφυγή κριτικής ή χαρακτηρισμών
• Το κυριότερο: να προσδοκούν την επιτυχία και να πιστεύουν σε αυτό.

Το άρθρο Τί είναι οι μαθησιακές δυσκολίες; εμφανίστηκε πρώτα στο Αγκαλιά Θεραπειών - Λογοθεραπεία - Εργοθεραπεία - Αγρίνιο.